Uzun yıllar süren Windows deneyimlerimden sonra farklı bir işletim sistemi arayışına girdim ve bu arayış beni Linux dünyasına girmeme vesile oldu. Bir linux distrosu olan CachyOs dağıtımını bir süredir deneyimliyorum ve bence hem artı hemde eksi yönleri oldu.
Farklı İşletim Sistemi Arayışı
İlk olarak windows yerine koyabilecek bir işletim sistemi aradığımız zaman karşımıza iki farklı alternatif çıkıyor. Bunlardan biri apple ürünlerinde kullanabileceğimiz İos veya macOS gibi kapalı kaynak işletim sistemleri veya linux çekirdeği üzerine yazılmış açık kaynak birbirinden farklı yüzlerce farklı dağıtımı olan linux dağıtımları. Ben tercihimi Linux olarak seçtim. Apple işletim sistemleri için ya apple cihazları kullanmak gerekiyor ki kendi cihazları için üretilen bu işletim sistemi çok iyi çalışıyor ya da Hackintosh olarak bilinen apple üretimi olmayan bir pc’ye bu işletim sistemini kurmak gerekiyor. Bunun içinde donanım olarak uyumluluk olaylarını iyice araştırmak gerekiyor. Benim sistemin şu an bu uyumluluk durumuna uymadığı için ikinci seçeneğe yönelmek durumunda kaldım.Linux dağıtımlarına baktığımız zaman bir çok seçenek oluyor ve bunlardan hangisi bizim için uygun karar vermekte zorlanabiliyoruz. Ama ben böyle bir zahmete girmedim ve bu aralar oldukça popüler olan bir dağıtım kullanmaya karar verdim. Bu dağıtımın adı da CachyOs. Birazdan bu yazılıma geleceğim. Linux dağıtımları ücretsiz, açık kaynak kodlu ve daha güvenli olmasının yani sıra daha az sistem kaynakları ile çalışabilen tamamen kullanıcı odaklı bir işletim sistemi diyebiliriz. Benim de işlemci olarak q9550 kullandığım ve 8 gb Ram ile idare ettiğim için benim için güzel bir tercih oldu.
Cachy OS Dağıtımının Diğerlerinden Farkı Ne?
Benim için dikkat çeken en önemli fark CPU optimizasyonları ile gelmesi diyebilirim. Dediğim gibi eski bir işlemci kullanıyorum ve güncel bir işletim sistemi kullanmak istediğim zaman bana sorun yaratmayacak bir işletim sistemi olması gerekiyordu. Ayrıca oyun performansını arttıran BORE veya EEVDF gibi özel çekirdekleri kullanarak deneyimlerimizi en üst seviyeye çıkartıyor. Bir de bu dağıtımın arch linux üzerine kurulu olması ile daha güncel ve daha güvenli ve yeni çıkan donanımların yazılımlarını hemen geliyor olması ile neredeyse bütün kullanıcıların onayını almış diyebilirim.Cash Os İlk Deneyim
Aktif olarak Windows bir cihaz kullanırken CachyOs web sitesinden iso dosyasını indirip akabinde rufus ile usb belleğe yazdırıp standart prosedürleri izliyoruz. Buraya kadar sorun yok. Bios ayarlarından da bir değişiklik yapmadan kurulum ekranına ulaştım. Başka cihazlarda secure boot özelliği kapatılması gerekiyor olabilir. Ama burada ilk sorunumu da yaşamaya başladım. Kurulum başladıktan sonra yani diskleri seçip içindeki işletim sistemini sildikten sonra kurulumun ortalarında hata alıp bir anda hiçliğin ortasında buluyordum kendimi. Manuel olarak diskleri atadım, farklı önyükleyiciler ile denedim ama her seferinde hata ile karşılaştım. Sorun ise çok başka bir yerde çıktı. Rufus ayarından dolayı kurulum yapamadığımı fark ettim.Eski sistemlerde GPT değilde MBR kullanıldığından bende MBR ile önyükleme yapmak istedim ancak bana sorun yaşatan şey tam olarak bu çıktı. Daha sonra aynı iso dosyasını GPT olarak yazdırınca bu sorun ortadan kalktı ve şu an aktif olarak kullandığım CachyOs dağıtımını makineme kurmuş oldum. Grafik arayüzü sayesinde windows kurulumundan daha kolay şekilde kurulum işlemim tamamlandı. Zorbalayıcı abonelikler ve lisans anahtarının peşimde koşmadığı bir kurulum oldu içim rahat ve tertemiz şekilde masaüstüne ulaştım.
Masaüstünde ilk dikkat çeken şey sade ve çok estetik bir görüme sahip olması diyebilirim. Hiç kod bilgisi olmasa dahi çok rahat kullanılabilecek kadar kullanıcı dostu olduğunu görüyorum. Zaten işletim sistemini kendi kuranların bileceği gibi ilk işlem olarak ayarları kendi istediğime göre ayarlamak oldu. Bunlar ne diye soracak olan olursa basit şeyler yani ekran çözünürlüğü, ekran yenilenme hızı ve güncellemeleri kontrol etmek gibi şeyler. Daha sonrasında ikinci aşama olarak windows başlat yerine burada karşımıza çıkan uygulama başlatıcı (tamamen aynı işlev, sadece isimleri farklı) menüleri içinde gezmek oluyor.
Bana nedense CachyOs sanki Windows Xp’nin 2026 versiyonu gibi geldi. Başlat menüsü (iki işletim sistemi için de aynı adı kullanacağım) özellikle tam Xp’de kullandığımız gibi kullanım imkanı sağlıyor. Windows başlat menüsü artık çok kullanışlı değil benim için ama CachyOs’de sık sık kullanıyorum. Xp zamanında hatırlayanlar olacaktır ki işletim sistemi kurduktan sonra tamamen bizim kullanımımıza bırakılan, sağdan soldan çıkan reklam uygulamaları olmadan, sürekli oturum açmamızı istemeyen ve bütün kararların bize ait olduğu gibi bırakan yani bize nefes aldıran hafif bir işletim sistemiydi. CachyOs biraz da olsa benim gibi Xp tutkunlarının güncel işletim sistemi olarak karşımıza çıkmış olabilir.
Uygulama Mağazası
Windows kullanırken bir uygulama için genelde web sitesi açılır, ilgili uygulama aratılır ve kurulum dosyası indirilir. Daha sonra bu kurulum dosyası ile kurulum yapılır ve uygulamamız kullanıma hazır olur. Eğer uygulamaya güncelleme gelirse nadir de olsa bazı yazılımlar kendisini kullandığınızda size bildirim vererek kendi içerinde bu işlemi halleder ancak genelde o uygulamayı silip yeni uygulama için tekrardan kurulum dosyası indirip kurmak gerekiyor. Linux bu konuda windows ile çok farklı. Uygulama mağazasına giriyorsunuz, istediğiniz uygulamayı bulup kur diyorsunuz ve her şey kendi kendine oluyor. İşlem bu kadar basit. Bu işlem aynı telefona uygulama yüklemek gibi. Mağazaya gir, uygulamayı seç ve yükle. İşlem bu kadar.
Geçen gün kendimi uygulama mağazasında uygulamaları incelerken buldum. Biraz aydınlanma da gelmedi değil. Bu mağazalarda (farklı mağazalar yükleyip kullanabilirsiniz sanki steam ve epic kurup içerisinde gezmek gibi) gezerken tam ihtiyacınız olan ama sizin bile fark edemediğiniz uygulamalar olabiliyor. Yeni şeyler keşfetmek linux dünyasında çok normal yani.
Uygulamalara baktığımız zaman hepsi birbirinden estetik duruyor zaten. Ben grafik arayüzünü kullanan birisiyim. Benim kod kullanmak gibi bir derdim yok. Görürüm işime gelirse yaparım. Ezberlemem yani. Bu yüzden gördüğüm baktığım uygulamaların da göze hitap etmesi benim için çok önemli. Her uygulamanın kendine özgü bir tasarımı var ve ayrıca çok şık ve sade oluyor bu yazılımlar. Windows yıllardır bu konuyu hiç başaramadı. Hep çok karışık uygulamalar oluyor genelde. Hatta internet tarayıcısından başka bir şey kullanmayan birisi bir exe dosyası ile ilgilenmek zorunda kaldığında ona her şey çok karışık gelecektir. Neye bakıp neye tıklaması gerektiği tam bir muamma. İnsanların Linux işletim sisteminin kodların içinde kaybolan hacker dizilerinden gördüğü kadar tanıyorlar ama Windows kullanmak için Linux’a göre daha çok tecrübe sahibi olmaza gerek var.
Windows uygulama mağazası var onu da biliyorum, şimdi bana gelip bunu söylemenize gerek yok ama bu mağazaya Windows kullanıcılarının ne kadar alışabildiğini kendi kullanıcılara sorarsanız ne demek istediğimi anlayacaksınız. ,
Mesela benim kullanmış olduğum dağıtımda halihazırda gelen Shelly Uygulama mağazasını beğenmedim ve Bazaar adında başka bir uygulama mağazası yükledim. Burada daha fazla uygulamaya deneyimleme şansım oldu. Mağazalar arası teknik detaylara girmek istemiyorum zira bu yazı benim kendi deneyimlerim hakkında olmasını istiyorum.
Yapay Zeka ile Linux Kullanım Yardımı
Bahsettiğim yapay zeka, bizim soru sorup AI tarafından cevap aldığımız klasik kullanım senaryosundan bahsediyorum. Yeni bir işletim sistemine geçmek ile beraber bütün kullanım alışkanlıklarımız ve sistem içinde kullandığımız uygulamaların isimleri değişiyor ve hal böyle olunca istediklerimizi bulamama durumu yaşayabiliyoruz. Buna basit örnekler vermek gerekirse Windows’tan alıştığımız başlat menüsü Linux’da uygulama başlatıcısı olarak geçiyor ve görev yöneticisi olarak bildiğimiz yazılım Linux’da sistem monitörü olarak geçiyor. İşlevler tamamen aynı ama isim farklılıkları mevcut. Bu da istediğimiz bir uygulamayı isim farklılıklarından dolayı bulamamak anlamına geliyor. Burada imdadımıza günümüzün küçük kahramanları olan AI koşuyor. Küçük bir soru ile yapmak istediklerinizi size nasıl yapacağınızı söylüyor ve bu da sizi forumlarda ve virüslü Web sitelerinde araştırma yapmaktan kurtarıyor. Yani zaten benim gözümde oldukça kullanıcı dostu olan Linux bir de yapay zeka sayesinde her türlü sorunumuzu çözüyor. Bir kullanıcı daha ne ister ki. Windows kullananlar YouTube üzerinden, mikrofonu olmadığı için metin belgesine yapacaklarını yazanların yüklemiş oldukları videoları izleyebilirler.
Donanım Uyumlulukları
Donanım konusunda hem çok eski hemde çok yeni parçalara sahibim ve Linux işletim sisteminde bu parçalardan hiç birinden yana sorun yaşamadım. Bütün sürücüler otomatik olarak bulundu ve yüklendi bu konuda Windows işletim sisteminden daha iyi olduğunu söyleyebilirim.Farklı Masaüstü Görünümleri
Aslında Windows işletim sisteminden ayrılan en büyük özelliklerden birisi de farklı masaüstü ortamları diyebilirim. Bu ne diyecek olursak aslında baktığınız ekranın farklı görünmesi diyebilirim. Yani bir nevi tema gibi düşünebiliriz ama tabi ki arka planda daha kapsamlı olaylar dönüyor. Kısaca işletim sisteminin görüntüsü diyebiliriz. Farklı kullanım şekilleri için farklı grafik arayüzleri tasarlanmış. Windows’da böyle bir şeye alışkın değiliz. Tek bir masaüstü ortamı var. Bu yüzden bazen masaüstü ortamı kavramı Windows’dan gelenlere biraz farklı gibi gelse de aslında Linux camiası için oldukça uzun yıllardır var olan bir şey.
Oyun
Son zamanlarda Linux oyuncu topluluğunun büyümesinin en büyük nedenlerinden birisi Valve’nin geliştirdiği uyumluluk araçları ile oyunları emüle etmeden Linux üzerinde oynanabilir kılmasıdır. Tabi ki her oyunu tam olarak desteklemese de genel olarak çoğu oyun oynanabilir vaziyette. Performans konusunda ise Windows ile aralarında pek fark kalmadı desek yerinde olabilir. Her yeni çıkan güncellemede Linux oyuncular için yeni bir özellik getiriyor. Böylelikle artık linux’da oyun oynanmaz kavramı da tarihin tozlu raflarına kaldırılmış oluyor.Sonuç - Kimler Kullanabilir
Günümüz şartlarında bu sorunun cevabı çok basit. Artık herkes Linux kullanabilir. Çünkü artık grafik arayüzünün ve farklı masaüstü ortamları sayesinde her kullanıcıya hitap eden bir işletim sistemi ortaya çıkıyor. Kurulum yapıldığı gibi kullanmaya başlıyorsunuz ve sürücüler gibi konuları Linux kendisi hallediyor. Zaten yıllarca kullanıcı deneyimini geliştirmek için uğraşan kullanıcılar sayesinde sizin istekleriniz daha önceden tahmin edilip yapılmış oluyor. Tamamen sizin kontrolünüzde ve güvenlik açısından da yine Windows’a göre kat kat daha güvenli olan bu işletim sisteminde gönül rahatlığı ile yeni başlayanlar kullanabilirler. Tabi bunun yanında ileri seviye kullanıcılar da Linux işletim sistemini zaten kullanıyorlar.
Yorumlar
Yorum Gönder